Tar Kumpan Anudhan Yojana : महाराष्ट्रातील बळीराजाला सध्या नैसर्गिक संकटांसोबतच जंगली जनावरांच्या त्रासाचा मोठा सामना करावा लागत आहे. रात्रंदिवस कष्ट करून पिकवलेले पीक काही क्षणात जंगली जनावरे फस्त करतात. शेतकऱ्यांची हीच अडचण ओळखून महाराष्ट्र सरकारने ‘तार कुंपण अनुदान योजना 2026’ सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना आपल्या शेताला कुंपण घालण्यासाठी तब्बल 90 टक्क्यांपर्यंत अनुदान मिळत आहे.
या लेखात आपण या योजनेचे स्वरूप, पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्जाची प्रक्रिया सविस्तर जाणून घेणार आहोत.
योजनेचा मुख्य उद्देश (Objective)
अतिवृष्टी आणि निसर्गाच्या लहरीपणामुळे आधीच शेतकरी संकटात आहे. त्यातच वन्यप्राण्यांमुळे (उदा. रोही, रानडुक्कर) पिकांचे अतोनात नुकसान होते. आर्थिक टंचाईमुळे अनेक अल्पभूधारक शेतकरी स्वखर्चाने तारेचे कुंपण लावू शकत नाहीत. अशा शेतकऱ्यांना आर्थिक बळ देऊन त्यांच्या पिकांचे संरक्षण करणे आणि पर्यायाने त्यांचे उत्पन्न वाढवणे, हा या योजनेचा मुख्य हेतू आहे.
अनुदानाचे स्वरूप (Subsidy Details)
या योजनेत जमिनीच्या क्षेत्रानुसार अनुदानाची टक्केवारी ठरवण्यात आली आहे:
- 1 ते 2 हेक्टर जमीन: अशा शेतकऱ्यांना एकूण खर्चाच्या 90% अनुदान दिले जाते.
- 2 ते 3 हेक्टर जमीन: या गटातील शेतकऱ्यांना 60% अनुदान उपलब्ध करून दिले जाते.
बाकी उर्वरित रक्कम लाभार्थ्याला स्वतः खर्च करावी लागते.
योजनेसाठी पात्रता आणि निकष (Eligibility Criteria)
तार कुंपण योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- रहिवासी: अर्जदार शेतकरी महाराष्ट्र राज्याचा कायमस्वरूपी रहिवासी असावा.
- मालकी हक्क: अर्जदाराच्या नावे कायदेशीर शेतजमीन असणे आवश्यक आहे.
- भाडेतत्वावरील शेती: जे शेतकरी भाडेतत्वावर (Lease) शेती करतात, ते देखील या योजनेसाठी पात्र ठरू शकतात.
- वनक्षेत्राचा नियम: जर तुमचे शेत जनावरांच्या नियमित भ्रमण मार्गावर (Corridor) येत असेल, तर काही तांत्रिक कारणांमुळे अर्ज नाकारला जाऊ शकतो.
- नुकसानीचा पुरावा: जनावरांमुळे पिकाचे नुकसान होत असल्याचा पुरावा किंवा त्या भागातील वन्यप्राण्यांचा वावर असल्याची माहिती असणे फायदेशीर ठरते.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे सोबत ठेवा:
- ओळख पुरावा: आधार कार्ड.
- जमिनीचा उतारा: ७/१२ (7/12) आणि ८-अ (8-A) उतारा.
- जातीचा दाखला: (आवश्यक असल्यास).
- बँक तपशील: बँक पासबुकची झेरॉक्स (अनुदान थेट खात्यात जमा होण्यासाठी).
- इतर दाखले: ग्रामपंचायत शिफारस पत्र किंवा समितीचा ठराव.
- वन विभाग दाखला: वनाधिकाऱ्याचा दाखला किंवा ना-हरकत प्रमाणपत्र.
अर्ज कसा करावा? (Application Process)
शेतकरी मित्रहो, या योजनेसाठी तुम्ही ऑफलाईन आणि ऑनलाईन अशा दोन्ही पद्धतीने अर्ज करू शकता:
१. ऑफलाईन पद्धत:
तुमच्या तालुक्यातील पंचायत समिती कार्यालयात जाऊन कृषी विभागाशी संपर्क साधा. तेथे तुम्हाला तार कुंपण योजनेचा अर्ज मिळेल. तो भरून आवश्यक कागदपत्रांसह जमा करा.
२. ऑनलाईन पद्धत:
सरकारच्या अधिकृत कृषी पोर्टलवर (उदा. महाडीबीटी – MahaDBT) या योजनेचे अर्ज वेळोवेळी उपलब्ध करून दिले जातात. तुम्ही तुमच्या जवळच्या ‘आपले सरकार’ सेवा केंद्रावर जाऊन देखील ऑनलाईन नोंदणी करू शकता.
योजनेचे फायदे
जर तुम्ही वन्यप्राण्यांच्या त्रासामुळे त्रस्त असाल, तर तार कुंपण योजना 2026 तुमच्यासाठी एक सुवर्णसंधी आहे. आजच आपल्या कागदपत्रांची पूर्तता करा आणि अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण करून आपल्या पिकाला सुरक्षित करा.








